Τι είναι η ινοσιτόλη;

Η ινοσιτόλη είναι μια φυσικά απαντώμενη ουσία που μοιάζει με βιταμίνη και συχνά αποκαλείται «βιταμίνη B8», παρότι δεν είναι πραγματική βιταμίνη – ο οργανισμός μπορεί να την παράγει από μόνος του από τη γλυκόζη. Ωστόσο, η ινοσιτόλη διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε πολλές μεταβολικές διεργασίες, ιδιαίτερα στον κυτταρικό μεταβολισμό, το νευρικό σύστημα, την ορμονική ισορροπία και τον μεταβολισμό των λιπών.

Υπάρχουν εννέα διαφορετικές μορφές (ισομερή) ινοσιτόλης, από τις οποίες η μυο-ινοσιτόλη και η D-χειρο-ινοσιτόλη είναι οι βιολογικά πιο δραστικές. Αυτές οι δύο μορφές είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την κυτταρική επικοινωνία, την ευαισθησία στην ινσουλίνη και την υγεία του εγκεφάλου, του ήπατος και του αναπαραγωγικού συστήματος.

Η ινοσιτόλη υπάρχει σχεδόν σε όλα τα κύτταρα του σώματος, με ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις στον εγκέφαλο, την καρδιά και τις ωοθήκες. Δρα ως αγγελιοφόρος ουσία (δεύτερος αγγελιοφόρος) και συμβάλλει στη δράση ορμονών όπως η ινσουλίνη, η σεροτονίνη ή η αδρεναλίνη.

Πώς δρα η ινοσιτόλη στον οργανισμό;

1. Κυτταρικές μεμβράνες και μεταβίβαση σημάτων:

Η ινοσιτόλη αποτελεί βασικό δομικό στοιχείο των φωσφατιδυλινοσιτολών, σημαντικών συστατικών των κυτταρικών μεμβρανών. Αυτά τα μόρια διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη μεταβίβαση σημάτων μεταξύ των κυττάρων – βοηθούν στη σωστή μετάδοση ορμονικών και νευρωνικών σημάτων.

Έτσι, η ινοσιτόλη συμβάλλει στην επικοινωνία και τη σταθερότητα των κυττάρων και υποστηρίζει τη βέλτιστη κυτταρική λειτουργία.

2. Ευαισθησία στην ινσουλίνη και ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα:

Η μυο-ινοσιτόλη και η D-χειρο-ινοσιτόλη δρουν ως ενισχυτές του σήματος της ινσουλίνης. Βελτιώνουν την ικανότητα των κυττάρων να ανταποκρίνονται στην ινσουλίνη και προάγουν την πρόσληψη γλυκόζης από τα μυϊκά και λιπώδη κύτταρα.

Έτσι, η ινοσιτόλη μπορεί να σταθεροποιήσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην αντίσταση στην ινσουλίνη, τον προδιαβήτη και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS).

3. Υποστήριξη της ορμονικής ισορροπίας (ιδιαίτερα στις γυναίκες):

Η ινοσιτόλη – ειδικά η μυο-ινοσιτόλη σε συνδυασμό με τη D-χειρο-ινοσιτόλη – έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στο PCOS (σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών). Συμβάλλει στη ρύθμιση των ορμονών:

• βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη,
• μειώνει τα επίπεδα τεστοστερόνης,
• και ομαλοποιεί τον εμμηνορροϊκό κύκλο.
• Επιπλέον, μπορεί να προάγει την ποιότητα των ωαρίων και τη γονιμότητα, γι' αυτό χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο στην αναπαραγωγική ιατρική.

4. Υποστήριξη του νευρικού συστήματος και της ψυχικής ευεξίας:

Η ινοσιτόλη αποτελεί σημαντικό συστατικό του κεντρικού νευρικού συστήματος και συχνά αποκαλείται φυσικός σταθεροποιητής της διάθεσης.

Επηρεάζει τη μετάδοση σημάτων της σεροτονίνης, της ντοπαμίνης και της νοραδρεναλίνης, των λεγόμενων «ορμονών της ευτυχίας».

Μελέτες δείχνουν θετικές επιδράσεις σε:

• Αγχώδεις διαταραχές,
• Κατάθλιψη,
• Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD),
• Κρίσεις πανικού και διαταραχές ύπνου.
• Καθώς η ινοσιτόλη δρα χωρίς κατασταλτικές παρενέργειες, αποτελεί μια ήπια εναλλακτική λύση στα κλασικά αντικαταθλιπτικά.

5. Υποστήριξη του ήπατος και του μεταβολισμού του λίπους:

Η ινοσιτόλη δρα ως λιποτροπικός παράγοντας, δηλαδή βοηθά στον μεταβολισμό του λίπους στο ήπαρ και αποτρέπει την εναπόθεση τριγλυκεριδίων.

Σε συνδυασμό με τη χολίνη, υποστηρίζει τις διαδικασίες αποτοξίνωσης και συμβάλλει στην πρόληψη του λιπώδους ήπατος (ηπατική στεάτωση).

6. Επίδραση στο δέρμα και τα μαλλιά:

Καθώς η ινοσιτόλη ρυθμίζει τον μεταβολισμό του λίπους και υποστηρίζει την ορμονική ισορροπία, μπορεί να έχει θετική επίδραση στην όψη του δέρματος και την υγεία των μαλλιών. Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ακμής ή τριχόπτωσης ορμονικής αιτιολογίας, η επαρκής πρόσληψη ινοσιτόλης μπορεί να είναι ωφέλιμη.

Οφέλη της ινοσιτόλης

• Βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και σταθεροποιεί τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα
• Υποστηρίζει την ορμονική ισορροπία, ιδιαίτερα σε γυναίκες με PCOS
• Προάγει τη γονιμότητα και την ποιότητα των ωαρίων
• Ενισχύει τα νεύρα και την ψυχική ισορροπία
• Έχει θετική επίδραση στο άγχος, την κατάθλιψη και τις διαταραχές ύπνου
• Υποστηρίζει τη λειτουργία του ήπατος και τον μεταβολισμό του λίπους
• Προάγει την υγεία του δέρματος, των μαλλιών και την κυτταρική δομή
• Προστατεύει τα κύτταρα χάρη στην αντιοξειδωτική της δράση

Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη

Καθώς ο οργανισμός παράγει ινοσιτόλη, δεν υπάρχει επίσημα συνιστώμενη ημερήσια δόση.

Για θεραπευτικούς σκοπούς ισχύουν οι ακόλουθες ενδεικτικές τιμές:

• Γενική υγεία: 500–2000 mg ημερησίως
• PCOS ή αντίσταση στην ινσουλίνη: 2000–4000 mg μυοϊνοσιτόλης + 50–100 mg D-χειροϊνοσιτόλης την ημέρα
• Ψυχικές διαταραχές (π.χ. άγχος, κατάθλιψη): 6–12 g ημερησίως (σε μεμονωμένες περιπτώσεις έως 18 g υπό ιατρική παρακολούθηση)

Η ινοσιτόλη πρέπει να λαμβάνεται τακτικά για αρκετές εβδομάδες, καθώς η δράση της εμφανίζεται σταδιακά.

Φυσικές πηγές ινοσιτόλης

• Προϊόντα ολικής άλεσης (βρώμη, καστανό ρύζι)
• Όσπρια (φακές, αρακάς, σόγια)
• Εσπεριδοειδή
• Ξηροί καρποί και σπόροι
• Πεπόνια, μπανάνες
• Συκώτι, εντόσθια
• Φύτρο σιταριού

Συμπτώματα ανεπάρκειας

Η ανεπάρκεια ινοσιτόλης είναι σπάνια, αλλά μπορεί να προκληθεί από μη ισορροπημένη διατροφή, χρόνιο στρες, κατανάλωση αλκοόλ ή ορισμένα φάρμακα (π.χ. λίθιο, σκευάσματα οιστρογόνων).

Τα συμπτώματα ανεπάρκειας μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Αλλαγές διάθεσης, ευερεθιστότητα
• Κόπωση, διαταραχές ύπνου
• Δερματικά προβλήματα, λιπαρό δέρμα
• Τριχόπτωση
• Δυσκολία συγκέντρωσης
• Πεπτικά προβλήματα

Υπερδοσολογία και ασφάλεια

Η ινοσιτόλη είναι πολύ καλά ανεκτή και θεωρείται μη τοξική.

Ακόμη και υψηλές δόσεις έως 12–18 g ημερησίως προκαλούν ελάχιστες παρενέργειες. Περιστασιακά, τα ευαίσθητα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν ήπιες στομαχικές ενοχλήσεις ή ναυτία, οι οποίες μπορούν να αποφευχθούν με σταδιακή αύξηση της δόσης.

Συμπέρασμα

Η ινοσιτόλη (βιταμίνη Β8) είναι ένα πολυχρηστικό, φυσικό θρεπτικό συστατικό που υποστηρίζει τον οργανισμό σχεδόν σε όλους τους τομείς - από τη δομή των κυττάρων και την παραγωγή ενέργειας έως την ορμονική ισορροπία, την ενδυνάμωση των νεύρων και την ψυχική ευεξία.

Η ινοσιτόλη είναι ιδιαίτερα πολύτιμη για ορμονικές διαταραχές, επιβάρυνση από το στρες, αντίσταση στην ινσουλίνη και καταθλιπτική διάθεση. Σε συνδυασμό με χολίνη και άλλες βιταμίνες του συμπλέγματος Β, προάγει με ήπιο, φυσικό τρόπο την υγεία του ήπατος, τη διανοητική διαύγεια και τη μεταβολική ισορροπία.

Πηγές

1. Croze ML, Soulage CO. (2013): Ο πιθανός ρόλος και οι μηχανισμοί δράσης της μυο-ινοσιτόλης στις μεταβολικές παθήσεις. Βιοχημεία, 95(10), 1811–1827.
2. Genazzani AD, κ.ά. (2012): Μυο-ινοσιτόλη και D-χίρο-ινοσιτόλη στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών: βελτίωση της μεταβολικής και αναπαραγωγικής λειτουργίας. Γυναικολογική Ενδοκρινολογία, 28(7), 509–515.
3. Levine J. (1997): Ελεγχόμενες δοκιμές της ινοσιτόλης στην ψυχιατρική. Ευρωπαϊκή Νευροψυχοφαρμακολογία, 7(2), 147–155.
4. EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων). (2014): Επιστημονική γνώμη σχετικά με την ασφάλεια της μυο-ινοσιτόλης ως νέου συστατικού τροφίμων. Περιοδικό EFSA, 12(6), 3738.