Τι είναι το ιώδιο;

Το ιώδιο είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο που χρειάζεται ο οργανισμός σε πολύ μικρές, αλλά ζωτικής σημασίας ποσότητες. Παίζει κεντρικό ρόλο στην παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, οι οποίες ρυθμίζουν τον ενεργειακό μεταβολισμό, την ανάπτυξη, τη λειτουργία του εγκεφάλου και πολλές σωματικές διεργασίες. Χωρίς ιώδιο, ο θυρεοειδής δεν μπορεί να παράγει επαρκή ποσότητα ορμονών, γι’ αυτό και η έλλειψή του μπορεί να έχει εκτεταμένες επιπτώσεις στην υγεία, την ενέργεια και τη νοητική απόδοση.

Ο ανθρώπινος οργανισμός περιέχει συνολικά μόλις περίπου 10–20 χιλιοστόγραμμα ιωδίου, από τα οποία περίπου το 70–80 % αποθηκεύεται στον θυρεοειδή. Καθώς ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει ιώδιο από μόνος του, πρέπει να το προσλαμβάνει τακτικά μέσω της τροφής. Στις καλύτερες πηγές περιλαμβάνονται τα θαλασσινά ψάρια, τα φύκια, τα θαλασσινά, το ιωδιούχο επιτραπέζιο αλάτι και, σε μικρότερο βαθμό, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα αυγά.

Πώς δρα το ιώδιο;

Το ιώδιο είναι απαραίτητο για τον σχηματισμό των θυρεοειδικών ορμονών θυροξίνη (T4) και τριιωδοθυρονίνη (T3). Οι ορμόνες αυτές επηρεάζουν σχεδόν κάθε κύτταρο του οργανισμού και συμμετέχουν καθοριστικά στη ρύθμιση του μεταβολισμού, της ανάπτυξης και της νευρικής λειτουργίας.

Λειτουργία του θυρεοειδούς και μεταβολισμός:
Ο θυρεοειδής χρησιμοποιεί το ιώδιο για να συνθέσει τις ορμόνες T3 και T4, οι οποίες ενεργοποιούν τον ενεργειακό μεταβολισμό. Ρυθμίζουν το πόσο αποτελεσματικά ο οργανισμός αντλεί ενέργεια από την τροφή, διατηρεί τη θερμοκρασία του σώματος και επεξεργάζεται λίπη, πρωτεΐνες και υδατάνθρακες. Επομένως, η ισορροπημένη πρόσληψη ιωδίου εξασφαλίζει σταθερή παραγωγή ενέργειας και υγιές σωματικό βάρος.

Ανάπτυξη:
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της παιδικής ηλικίας, το ιώδιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι θυρεοειδικές ορμόνες ρυθμίζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου, των οστών και του νευρικού συστήματος. Η έλλειψη ιωδίου σε αυτή την περίοδο μπορεί να επηρεάσει τη νοητική και σωματική ανάπτυξη.

Νευρικό σύστημα και νοητική απόδοση:
Το ιώδιο επηρεάζει τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη διάθεση μέσω της επίδρασής του στο νευρικό σύστημα. Η επαρκής πρόσληψη ιωδίου συμβάλλει στη διαύγεια της σκέψης και στη συναισθηματική ισορροπία.

Ορμονική ισορροπία:
Το ιώδιο αλληλεπιδρά στενά με άλλα ορμονικά συστήματα, ιδιαίτερα με τις ορμόνες του φύλου και τη λειτουργία των επινεφριδίων. Μπορεί να συμβάλει στη ρύθμιση ορμονικών ανισορροπιών, για παράδειγμα κατά την έμμηνο ρύση ή την εμμηνόπαυση.

Ανοσοποιητικό σύστημα και κυτταρική προστασία:
Το ιώδιο διαθέτει επίσης αντιμικροβιακές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Στη σωστή ποσότητα, ενισχύει την άμυνα του οργανισμού και συμβάλλει στη διατήρηση υγιών βλεννογόνων, ιδιαίτερα στο στόμα και τον φάρυγγα.

Οφέλη του ιωδίου

• Υποστηρίζει την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών (T3 και T4)

• Ρυθμίζει τον μεταβολισμό και προάγει την παραγωγή ενέργειας

• Υποστηρίζει την ανάπτυξη και την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος

• Ενισχύει τις νοητικές επιδόσεις, τη συγκέντρωση και τη διάθεση

• Συμβάλλει στην ορμονική ισορροπία

• Υποστηρίζει το ανοσοποιητικό σύστημα και έχει αντιοξειδωτική δράση

• Συμβάλλει στην υγεία του δέρματος, των μαλλιών και των νυχιών

Πιθανές παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις

Τόσο η έλλειψη ιωδίου όσο και η υπερβολική πρόσληψη ιωδίου μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα υγείας.

Έλλειψη ιωδίου:
Η μακροχρόνια έλλειψη οδηγεί σε υποθυρεοειδισμό, ο οποίος μπορεί να εκδηλωθεί με κόπωση, αύξηση βάρους, ευαισθησία στο κρύο, ξηροδερμία, τριχόπτωση και προβλήματα συγκέντρωσης. Σε σοβαρές περιπτώσεις, ο θυρεοειδής μπορεί να διογκωθεί – σχηματίζεται βρογχοκήλη.

Υπερβολική πρόσληψη ιωδίου:
Η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει σε ευαίσθητα άτομα υπερθυρεοειδισμό ή φλεγμονώδεις αντιδράσεις. Τα άτομα με υφιστάμενες παθήσεις του θυρεοειδούς θα πρέπει, επομένως, να λαμβάνουν συμπληρώματα ιωδίου μόνο κατόπιν συνεννόησης με γιατρό.

Τα φάρμακα ή τα σκιαγραφικά μέσα που περιέχουν ιώδιο μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς.

Συμπέρασμα

Το ιώδιο είναι ένα βασικό θρεπτικό συστατικό για τον θυρεοειδή και, επομένως, για την ενέργεια, τη συγκέντρωση και τον μεταβολισμό. Υποστηρίζει τη διαύγεια του νου, την ορμονική ισορροπία και την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος – ιδιαίτερα κατά την εγκυμοσύνη και τις περιόδους ανάπτυξης. Η ισορροπημένη πρόσληψη ιωδίου είναι καθοριστική: τόσο η έλλειψη όσο και η υπερβολική πρόσληψη μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ευεξία. Μια διατροφή πλούσια σε ιώδιο, με ψάρια, φύκια και ιωδιούχο αλάτι, καλύπτει τις ανάγκες των περισσότερων ανθρώπων με τον καλύτερο τρόπο και διατηρεί το σώμα και το πνεύμα σε ισορροπία.

Πηγές

1. Zimmermann MB, Boelaert K. (2015): Έλλειψη ιωδίου και διαταραχές του θυρεοειδούς. Lancet Diabetes Endocrinol, 3(4), 286–295.

2. Hetzel BS. (1983): Διαταραχές από έλλειψη ιωδίου (IDD) και εξάλειψή τους. Lancet, 2(8359), 1126–1129.

3. Zimmermann MB. (2009): Έλλειψη ιωδίου. Endocr Rev, 30(4), 376–408.

4. Leung AM, Braverman LE, Pearce EN. (2012): Ιστορία του εμπλουτισμού και της συμπληρωματικής χορήγησης ιωδίου στις ΗΠΑ. Nutrients, 4(11), 1740–1746.