Τι είναι ο ψευδάργυρος;

Ο ψευδάργυρος είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο που συμμετέχει σε περισσότερες από 300 ενζυμικές αντιδράσεις στον οργανισμό και, επομένως, επιτελεί βασικό ρόλο στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, την κυτταρική διαίρεση, την επούλωση πληγών, την ορμονική ισορροπία, την υγεία της επιδερμίδας και τη γονιμότητα. Είναι το δεύτερο πιο άφθονο ιχνοστοιχείο στον ανθρώπινο οργανισμό μετά τον σίδηρο και είναι απαραίτητος σχεδόν σε όλα τα κύτταρα του σώματος – ιδιαίτερα στην επιδερμίδα, τους μυς, τα οστά, το ήπαρ, το πάγκρεας και τα μάτια.

Καθώς ο οργανισμός δεν μπορεί να αποθηκεύσει ψευδάργυρο, είναι απαραίτητη η συνεχής πρόσληψή του μέσω της διατροφής ή συμπληρωμάτων. Στις καλύτερες πηγές περιλαμβάνονται το κρέας, τα ψάρια, τα αυγά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί, τα προϊόντα ολικής άλεσης και οι κολοκυθόσποροι.

Η έλλειψη ψευδαργύρου συγκαταλέγεται στις συχνότερες ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών παγκοσμίως και μπορεί να έχει ποικίλες επιπτώσεις στην υγεία, τις επιδόσεις και την αποκατάσταση.

Πώς δρα ο ψευδάργυρος;

Ο ψευδάργυρος είναι ένα πολυλειτουργικό στοιχείο που δρα ως συμπαράγοντας πολλών ενζύμων και παραγόντων μεταγραφής – επηρεάζει, επομένως, άμεσα τον κυτταρικό μεταβολισμό, την ανάπτυξη, την άμυνα του ανοσοποιητικού και την παραγωγή ορμονών.

Ανοσοποιητικό σύστημα και άμυνα του οργανισμού:
Ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για την ανάπτυξη και την ενεργοποίηση των ανοσοκυττάρων (π.χ. Τ-λεμφοκυττάρων, μακροφάγων). Υποστηρίζει την παραγωγή αντισωμάτων και έχει αντιφλεγμονώδη και αντιιική δράση. Η επαρκής πρόσληψη ψευδαργύρου μπορεί να μειώσει τη διάρκεια και τη σοβαρότητα των κρυολογημάτων και να ενισχύσει συνολικά την άμυνα του οργανισμού.

Κυτταρική διαίρεση, ανάπτυξη και επούλωση πληγών:
Ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για τη σύνθεση του DNA, την κυτταρική διαίρεση και την αναγέννηση των ιστών. Επιταχύνει την επούλωση των πληγών, υποστηρίζει τον σχηματισμό ουλών και, επομένως, είναι ιδιαίτερα σημαντικός μετά από τραυματισμούς, χειρουργικές επεμβάσεις ή εντατικές προπονήσεις.

Επιδερμίδα, μαλλιά και νύχια:
Ο ψευδάργυρος παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση της παραγωγής σμήγματος και στον σχηματισμό κολλαγόνου. Υποστηρίζει την ανανέωση της επιδερμίδας, βοηθά στην αντιμετώπιση της ακμής, του εκζέματος και των φλεγμονών και συμβάλλει στην υγεία των μαλλιών και στη δύναμη των νυχιών. Γι' αυτό αποτελεί βασικό συστατικό πολλών προϊόντων περιποίησης της επιδερμίδας και συμπληρωμάτων διατροφής στον τομέα της «ομορφιάς από μέσα».

Ορμονική ισορροπία και γονιμότητα:
Ο ψευδάργυρος συμμετέχει άμεσα στην παραγωγή σεξουαλικών ορμονών όπως η τεστοστερόνη, τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη και παίζει σημαντικό ρόλο στην ποιότητα του σπέρματος και τη γονιμότητα στους άνδρες. Στις γυναίκες συμβάλλει στην ωρίμανση των ωαρίων και στην ορμονική ισορροπία.

Νευρικό σύστημα και εγκέφαλος:
Ο ψευδάργυρος υπάρχει σε υψηλές συγκεντρώσεις στον εγκέφαλο, όπου συμμετέχει στη μετάδοση σημάτων και στη ρύθμιση των νευροδιαβιβαστών. Υποστηρίζει τη συγκέντρωση, τη μαθησιακή ικανότητα και τη συναισθηματική σταθερότητα.

Μεταβολισμός και ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα:
Ο ψευδάργυρος είναι σημαντικός για τη λειτουργία του παγκρέατος, ιδίως για την παραγωγή και την απελευθέρωση της ινσουλίνης. Βοηθά στη σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα και συμβάλλει στην παραγωγή ενέργειας.

Οφέλη του ψευδαργύρου

• Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και την άμυνα του οργανισμού

• Υποστηρίζει την κυτταρική διαίρεση, την αναγέννηση και την επούλωση πληγών

• Προάγει την υγεία του δέρματος, των μαλλιών και των νυχιών

• Υποστηρίζει τη ρύθμιση των ορμονών και τη γονιμότητα

• Συμβάλλει στη γνωστική απόδοση και τη συγκέντρωση

• Σταθεροποιεί τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και τον ενεργειακό μεταβολισμό

• Προστατεύει τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες

• Υποστηρίζει την υγεία των ματιών και την αντιοξειδωτική άμυνα

Πιθανές παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις

Ο ψευδάργυρος είναι πολύ καλά ανεκτός σε μέτριες ποσότητες. Η συνιστώμενη ημερήσια δόση για ενήλικες κυμαίνεται μεταξύ 7–15 mg, ανάλογα με το φύλο και τη διατροφή.

Η υπερβολική πρόσληψη (πάνω από 40 mg ημερησίως για παρατεταμένο διάστημα) μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό του χαλκού και του σιδήρουκαι να προκαλέσει ναυτία, κοιλιακό άλγος ή εξασθένηση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού.

Αντίθετα, η έλλειψη ψευδαργύρου μπορεί να εκδηλωθεί με:

• Συχνές λοιμώξεις ή αργή επούλωση πληγών

• Εύθραυστα νύχια, τριχόπτωση, ακάθαρτο δέρμα

• Απώλεια όρεξης, διαταραχές γεύσης

• Κόπωση, προβλήματα συγκέντρωσης, καταθλιπτική διάθεση

• Ορμονικές ανισορροπίες ή μειωμένη γονιμότητα

Για καλύτερη απορρόφηση, ο ψευδάργυρος πρέπει να λαμβάνεται με άδειο στομάχι ή μεταξύ των γευμάτων. Ο καφές, το τσάι και τα γαλακτοκομικά προϊόντα μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση.

Συμπέρασμα

Ο ψευδάργυρος είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο για το ανοσοποιητικό σύστημα, την αναγέννηση, τις ορμόνες και την υγεία του δέρματος. Ενισχύει την άμυνα του οργανισμού, προάγει τις διαδικασίες επούλωσης και συμβάλλει στη διατήρηση πολυάριθμων λειτουργιών του σώματος – από την ενέργεια και τη διάθεση έως την ομορφιά και τη γονιμότητα. Η επαρκής πρόσληψη ψευδαργύρου είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιόδους αυξημένης καταπόνησης, σε περίπτωση δερματικών προβλημάτων, άγχους ή μη ισορροπημένης διατροφής. Οι υψηλής ποιότητας ενώσεις, όπως ο κιτρικός ψευδάργυρος, ο γλυκονικός ψευδάργυρος ή ο δισγλυκινικός ψευδάργυρος, απορροφώνται ιδιαίτερα καλά και υποστηρίζουν την υγεία και τη ζωτικότητα σε όλα τα επίπεδα.

Πηγές

1. Prasad AS. (2014): Ο ψευδάργυρος είναι αντιοξειδωτικός και αντιφλεγμονώδης παράγοντας: ο ρόλος του στην ανθρώπινη υγεία. Front Nutr, 1, 14.

2. Maares M, Haase H. (2016): Ψευδάργυρος και ανοσία: Μια ουσιώδης αλληλεξάρτηση. Arch Biochem Biophys, 611, 58–65.

3. Jarosz M, Olbert M, Wyszogrodzka G, Młyniec K, Librowski T. (2017): Αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις του ψευδαργύρου. Biol Trace Elem Res, 176(1), 139–148.

4. King JC, Cousins RJ. (2006): Ψευδάργυρος. Στο: Σύγχρονη διατροφή στην υγεία και την ασθένεια, 10η έκδ., Lippincott Williams & Wilkins.