Wat is P-aminobenzoëzuur (PABA)?

P-aminobenzoëzuur, vaak afgekort tot PABA, is een organische verbinding die tot de B-vitaminegroep wordt gerekend, hoewel het in strikte zin geen essentiële vitamine is. Vroeger werd het beschouwd als onderdeel van het „vitamine B-complex” (soms „vitamine B10” genoemd), maar tegenwoordig weten we dat het menselijk lichaam PABA niet per se nodig heeft, omdat het deze stof via andere stofwisselingsroutes kan aanmaken.

PABA komt van nature in veel voedingsmiddelen voor en wordt ook gesynthetiseerd door darmbacteriën. Het speelt een belangrijke rol bij de stofwisseling van foliumzuur, de gezondheid van de huid en werkt als antioxidant. Daarnaast staat PABA bekend als een UV-absorberende stof en werd het lange tijd in zonnebrandmiddelen gebruikt, voordat modernere alternatieven werden geïntroduceerd.

Hoe werkt P-aminobenzoëzuur in het lichaam?

1. Bijdrage aan de aanmaak van foliumzuur en celdeling:

PABA is een natuurlijk onderdeel van het foliumzuurmolecuul (vitamine B9) en speelt daarom een indirecte rol bij de DNA-synthese en celdeling.

In het menselijk lichaam is PABA niet rechtstreeks betrokken bij de aanmaak van foliumzuur, omdat mensen foliumzuur via voeding moeten opnemen – in tegenstelling tot bacteriën, die PABA gebruiken om zelf foliumzuur aan te maken. Toch kan een voldoende inname van PABA de darmflora ondersteunen bij de aanmaak van foliumzuur, wat op zijn beurt de celstofwisseling, bloedaanmaak en energieproductie bevordert.

2. Ondersteuning van de pigmentatie van huid en haar:

PABA wordt vaak in verband gebracht met een gezonde huid en natuurlijke haarkleur. Het ondersteunt de aanmaak van melanine, het pigment dat de huid en het haar hun kleur geeft.

Enkele oudere studies wezen erop dat PABA zou kunnen helpen om voortijdig grijs worden van het haar te vertragen of gedeeltelijk terug te draaien, vooral wanneer het samen met foliumzuur, biotine en pantotheenzuur wordt ingenomen. Hoewel dit effect niet volledig wetenschappelijk is bewezen, blijft PABA een populair bestanddeel van voedingssupplementen voor haar en huid.

3. Antioxiderende werking:

PABA werkt als radicalenvanger en beschermt cellen tegen oxidatieve stress, die ontstaat door UV-straling, milieutoxines of stofwisselingsprocessen.

Dankzij zijn antioxiderende eigenschappen draagt PABA bij aan het behoud van de celintegriteit en aan het vertragen van verouderingsprocessen.

4. UV-bescherming en huidverzorging:

PABA absorbeert UVB-straling en werd daarom tientallen jaren als zonnebrandmiddel in cosmetica gebruikt. Het biedt effectieve bescherming tegen door de zon veroorzaakte huidbeschadiging, maar is vanwege mogelijke huidirritatie en allergische reacties grotendeels vervangen in moderne formules. Tegenwoordig komt PABA vooral voor in after-sunproducten, huidverzorgingsproducten en antioxidantformules.

5. Ondersteuning van de darmflora:

PABA wordt door gezonde darmbacteriën (bijv. E. coli) gebruikt om foliumzuur aan te maken. Daardoor draagt het indirect bij aan het behoud van een stabiele darmflora en aan de aanmaak van voedingsstoffen in het spijsverteringsstelsel.

Voordelen van p-aminobenzoëzuur

• Ondersteunt de foliumzuurstofwisseling en de celregeneratie
• Bevordert een gezonde huid en de natuurlijke haarkleur
• Werkt als antioxidant en beschermt cellen tegen vrije radicalen
• Draagt bij aan bescherming tegen UV-gerelateerde huidbeschadiging
• Ondersteunt de darmflora en de spijsvertering
• Kan het herstel en de gezondheid van weefsels bevorderen
• Ondersteunt de energieproductie en de stofwisseling

Aanbevolen dagelijkse inname

Er bestaat geen officiële aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor PABA, omdat het niet als een essentiële vitamine wordt beschouwd.

In voedingssupplementen wordt meestal 30–100 mg per dag gebruikt, soms tot 500 mg per dag bij therapeutisch gebruik.

Omdat PABA door darmbacteriën wordt aangemaakt, komt een tekort zelden voor en ontstaat het meestal alleen bij door antibiotica veroorzaakte vernietiging van de darmflora.

Natuurlijke bronnen van PABA

• Lever (rund, kip)
• Volkorenproducten
• Eieren
• Melk
• Spinazie, broccoli
• Paddenstoelen
• Rijst, tarwekiemen
• Gistproducten
• Biergist

Verschijnselen van een tekort

Een PABA-tekort komt zelden voor, maar kan ontstaan door langdurig antibioticagebruik, eenzijdige voeding of een verstoorde darmflora.

Mogelijke symptomen:

• Vermoeidheid, prikkelbaarheid
• Spijsverteringsklachten
• Een droge of gevoelige huid
• Voortijdig grijs worden van het haar
• Verminderde stresstolerantie

Overdosering en veiligheid

PABA wordt in gematigde hoeveelheden als zeer veilig beschouwd.

Hoge doseringen (meer dan 2–3 g per dag) kunnen echter leiden tot misselijkheid, braken, verlies van eetlust of belasting van de lever.

Bij een gevoelige huid kan PABA bij uitwendig gebruik allergieën of lichtdermatitis veroorzaken. Daarom wordt het tegenwoordig meestal vervangen in zonnebrandmiddelen.

Conclusie

P-aminobenzoëzuur (PABA) is een veelzijdige, vitamineachtige stof die de huid, het haar, de darmflora en de celgezondheid ondersteunt. Hoewel het lichaam PABA niet per se nodig heeft, profiteert het van de antioxiderende en regenererende eigenschappen ervan, die het bijzonder waardevol maken voor huidverzorging, het behoud van het haar en het algemene welzijn.

In combinatie met andere B-vitamines – met name foliumzuur, biotine en pantotheenzuur – kan PABA een positieve bijdrage leveren aan een gezonde celfunctie, energie en uiterlijk.

Bronnen

1. Combs GF Jr., McClung JP. (2017): De vitamines: fundamentele aspecten van voeding en gezondheid. 5e editie. Academic Press.
2. Klotz LO, et al. (2014): De vitamineachtige stof para-aminobenzoëzuur: biosynthese, biochemie, farmacologie en toxicologie. Int J Vitam Nutr Res, 84(1-2), 1–10.
3. Weiser H. (1980): P-aminobenzoëzuur en de invloed ervan op de stofwisseling. Z Ernährungswiss, 19(2), 133–142.
4. Draelos ZD. (2010): Cosmetische producten met kruiden: feiten, fictie en toekomst. Dermatol Clin, 28(1), 145–149.